ASGADeD

ASGADeD inicia en xaneiro unha campaña de concienciación sobre a alimentación das persoas maiores.

NOTA DE PRENSA

19/01/2025

A Asociación Galega en Defensa da Dependencia e da Discapacidade (ASGADeD) está a realizar unha campaña de concienciación centrada na mellora da alimentación que reciben as persoas ingresadas nas residencias, nos centros de día e as que participan en programas como “Xantar na Casa”. En realidade, como se pode comprobar nas nosas redes sociais1, a campaña comezou xa en decembro porque queriamos incidir no tema antes das festas do nadal, si ben o fundamental da campaña vai desenvolverse a partir deste momento.

A nosa Asociación considera que unha alimentación saudábel é un elemento clave para a saúde das persoas e que, dende hai xa demasiado tempo, son múltiples as protestas dos usuarios desas institucións ou programas, polo que é urxente mudar a situación no sentido de garantirlles a estas persoas unha boa alimentación e unha vida digna e de calidade.

A alimentación é un piar fundamental na calidade de vida das persoas maiores e debe ser entendida como unha parte esencial do seu tratamento integral, e non só como unha necesidade básica. Unha nutrición adecuada contribúe de maneira directa á prevención de enfermidades, ao mantemento da autonomía, á mellora do estado funcional e ao benestar físico e emocional das persoas.

En moitos casos, a alimentación séguese xestionando desde unha perspectiva simplemente funcional: con poucos alimentos frescos e de tempada, menús repetitivos, con unha alta presenza de precociñados, aditivos, conservantes, e requentados, que nalgúns casos son o 100% das comidas diarias, pouca variedade, baixo valor nutricional e escasa adaptación a necesidades individuais. Ademais, con demasiada frecuencia entendese a alimentación adaptada unicamente como triturar os alimentos, sen prestar atención á presentación, o sabor ou a variedade de texturas. Esta visión reduce a experiencia para comer a un acto funcional, deixando de lado a dignidade e o goce da persoa maior.

O envellecemento esixe máis atención nutricional, non menos, e unha dieta insuficiente ou desequilibrada é causa de múltiples problemas: contribúe a desnutrición e perda de masa muscular, aumenta o risco de caídas e fracturas e causa déficits de vitaminas e elementos esenciais, levando a unha maior dependencia, porque sen forza nin enerxía diminúe a capacidade para realizar actividades básicas. Ademais afecta tamén as capacidades cognitivas como a perda de memoria, a capacidade de concentración ou o aumento de episodios de confusión ou desorientación.

En ASGADeD cremos firmemente que a alimentación das persoas maiores institucionalizadas, non debe entenderse como un gasto ou un simple servizo básico, senón como un dereito fundamental e legal para as persoas maiores. Non se trata só de servir pratos, senón de garantir unha nutrición adecuada que respecte a dignidade, a saúde e as preferencias individuais das persoas usuarias.

Desde ASGADeD consideramos que, na actualidade, existen importantes carencias na xestión nutricional de estas persoas, tanto na adaptación dos menús ás necesidades individuais como na supervisión profesional da alimentación. Por este motivo, a nosa asociación promove esta campaña co obxectivo de sensibilizar á sociedade, ás familias, aos profesionais e ás administracións públicas sobre a importancia de garantir unha alimentación segura, equilibrada, individualizada e de calidade.

A campaña incluirá diversas actividades programadas ao longo dos próximos meses, entre elas accións informativas, divulgación de contidos especializados, colaboración con profesionais da nutrición e espazos de reflexión sobre o papel da alimentación na prevención da dependencia e na promoción da saúde no envellecemento.

En ASGADeD reafirmámonos no compromiso coa defensa dos dereitos das persoas en situación de dependencia e discapacidade, e apostamos por un modelo de atención centrado na persoa, no que a alimentación sexa recoñecida como unha ferramenta terapéutica fundamental e non como un aspecto secundario da atención aos maiores e dependentes.

1    Galería Fotográfica Campaña Alimentación Residencias

ASGADeD nas Redes Sociais:

Galería Fotográfica Campaña Alimentación Residencias

“A inactividade da Consellería de Política Social é suplida polas Forzas de Seguridade e a Inspección de Traballo”

NOTA DE PRENSA DE ASGADED do 09/01/2026

Nas últimas semanas do ano 2025 púxose de manifesto, segundo diversas comunicacións trasladadas por particulares, administracións locais, organizacións sindicais, unha serie de situacións que apuntan a unha falta de actuación dilixente por parte da Consellería de Política Social en materia de supervisión e control de centros asistenciais, “pasando” incluso dos servizos de inspección da propia consellería.

A Asociación en Defensa do Sistema Público da Dependencia e Discapacidade (ASGADeD) considera que a opinión pública debe coñecer estes feitos e saber que só se abordaron con seriedade debido a que, afortunadamente, interviñeron outros organismos públicos, fundamentalmente as forzas de seguridade e a Inspección de Traballo, quen realizaron as intervencións urxentes precisas e acabaron asumindo funcións que deberían corresponder de maneira principal á administración autonómica competente, é dicir á Consellería de Política Social e o seu Servizo de Inspección.

O 2 de outubro de 2025 fíxose público o peche da Vivenda Comunitaria Xardín, no concello de Amoeiro (Ourense). Segundo a información publicada polos medios informativos e constatada pola nosa asociación, o detonante da clausura non foi a inspección dos servizos sociais da Xunta realizada a comezos de setembro, senón o aviso dun particular que alertou tanto á propia Xunta (da descoñecemos a contestación) como ao Concello de Amoeiro sobre a situación do centro.

A partir desta comunicación municipal, activouse unha inspección laboral o día 29 de setembro e unha intervención das forzas de seguridade, que terían constatado a falta de coidados axeitados ás persoas residentes. Foron estes corpos os que, requiriron directamente a actuación da Consellería de Política Social, ante a sua inactividade.

Durante esta actuación do peche da Vivenda Comunitaria Xardín, debemos sinalar que a Subdirectora de Inspección se atopaba ausente por vacacións. Sen prexuízo do dereito as vacacións, non deixa de ser unha evidencia da falta de interese pola prestación dos servizos sociais, se temos en conta que este centro que se pecha contaba cunha acta da inspección 15 días antes e que a administración ocultou a informacións aos grupos parlamentarios e a opinión pública, o que deixa en evidencia a súa inacción e complicidade.

O 14 de outubro de 2025, xusto un día antes da comparecencia parlamentaria da conselleira Fabiola Rodríguez para explicar o peche de Amoeiro, procedeuse ao peche doutra vivenda comunitaria, San Gabriel, en Xinzo de Limia. O motivo principal sinalado foi a sobreocupación do centro. Non consta, segundo as denuncias recollidas, que outros centros con situacións similares de sobreocupación, previamente detectadas pola inspección de servizos sociais, fosen clausurados por este motivo, o que nos ocasiona interrogantes sobre se este peche podería interpretarse, como unha forma de xustificar as actuacións relacionadas co caso de Amoeiro.

Neste caso quen se atopaba de vacacións era a Xefa se Servizo de Inspección de Maiores; malia que dúas semana antes se pechara un centro. A estas circunstancias, por parte desta xefa de servizo, súmanse sinalamentos de horarios presuntamente incompatibles co correcto desempeño das funcións de supervisión atribuídas ás persoas responsables da inspección.

Así mesmo, a Inspección de Traballo cuestionou recentemente a situación da residencia de maiores de Oleiros, a raíz dunha denuncia presentada polo sindicato CSIF tras a fuga dunha persoa residente. Na acta de inspección recóllense presuntas deficiencias tanto materiais como organizativas, así como carencias en protocolos de actuación e problemas estruturais do propio edificio. Porén, unha vez mais a inspección laboral puxo de manifesto a falta de intervención da inspección de servizos sociais sobre os coidados e as atencións mínimas das persoas usuarias.

Tamén o 26 de novembro CCOO denunciou publicamente todo tipo de eivas na residencia DomusVi San Lázaro en Santiago, a residencia de maiores con maior número de mortes de toda Galicia, 41, nos nove primeiros meses da COVID, cualificando a súa situación como “insalubre e insostible”, actuación da consellería foi novamente a inacción.

Queda claro que nin na consellería de Política Social non hai ninguén o mando, nin a inspección existe como ente efectivo real, senón como un mero ente decorativo que a Conselleira Fabiola Rodríguez usa de coartada, para finxir que en Galicia se inspecciona e actúa.

Á vista de todo o acontecido, ASGADeD únese as distintas voces que reclaman a asunción de responsabilidades non só por parte da Conselleira Fabiola Rodriguez, máxima responsábel, senón tamén por parte dos mandos intermedios da Consellería de Política Social, especialmente no relativo á Subdirección de Inspección e á Xefatura do Servizo de Inspección de Maiores. A falta de actuación dos órganos competentes provocou que outras administracións tivesen que intervir para garantir a seguridade e o benestar das persoas residentes nos centros afectados.

GaliciaPress: https://www.galiciapress.es/articulo/movimientos/2026-01-13/5732450-asgaded-acusa-xunta-pasar-control-residencias-dejarselo-policia-e-inspeccion-trabajo

OurenseXa: https://ourensexa.com/es/news/asgaded-pide-responsabilidades-a-la-conselleria-de-politica-social-tras-el-cierre-de-la-vivenda-comunitaria-xardin-de-amoeiro/113515/

Concentración da Plataforma EMERXENCIA DEPENDENCIA o 17 de Novembro, diante do Parlamento Galego

NOTA DE PRENSA

A Plataforma Galega EMERXENCIA DEPENDENCIA, por unha Atención Digna á Dependencia chama á cidadanía a mobilizarse diante do Parlamento Galego o 17 de novembro.

Santiago de Compostela, 13 de novembro de 2025

A Plataforma Galega EMERXENCIA DEPENDENCIA, por unha Atención Digna á Dependencia —baixo o lema A Dependencia e os coidados non poden agardar, orzamentos sociais xusto xa!— convocaE unha concentración o luns 17 de novembro ás 11:00 horas diante do Parlamento de Galicia (Rúa do Hórreo, Santiago de Compostela) para esixir políticas públicas xustas e unha atención digna ás persoas dependentes.

A mobilización ten como obxectivo denunciar a grave situación de emerxencia que vive o sistema galego de atención á dependencia, marcado por longas listas de espera, demoras de máis dun ano na tramitación dos expedientes e falta de recursos humanos e materiais. A día de hoxe, as persoas dependentes deben agardar de media ó redor dun ano, para recibir unha prestación que, segundo a lei, debería resolverse en 180 dias, moitas persoas falecen mentres esperan pola dependencia. Galicia é a comunidade autónoma con menor número de solicitudes de dependencia por persoa potencialmente dependente, segundo os datos que publica o IMSERSO (Instituto de Mayores y Servicios Sociales) sobre o Sistema para la Autonomía y Atención a la Dependencia (SAAD).

Desde a Plataforma criticamos a reforma da Lei 13/2008 de Servizos Sociais aprobada pola Xunta “pola porta de atrás”, sen diálogo cos axentes sociais, e alertan de que esta modificación “reduce dereitos e abre a porta á privatización encuberta do sistema”.

A dependencia e os coidados non poden agardar. Queremos servizos públicos, non bonos”, sinalamos dende a organización.

Entre as principais demandas da Plataforma destacan:

  • A revogación das modificacións da Lei 13/2008 e a creación dun sistema público galego de atención á dependencia.

  • Incremento urxente de persoal para as valoracións e tramitacións de dependencia e discapacidade.

  • Aumento dos orzamentos sociais e creación de máis prazas en centros públicos, residencias e servizos de atención no fogar.

  • Creación dun sistema público de atención a Dependencia.

  • Convocatoria inmediata do Consello Galego de Benestar Social coa presenza da Conselleira de Política Social e Igualdade.

A Plataforma fai un chamamento á cidadanía, organizacións sociais e forzas políticas para sumarse á concentración do 17 de novembro e defender “un sistema público forte, xusto e digno para todas as persoas en situación de dependencia”.

Reunións con grupos parlamentarios

No marco das accións reivindicativas, a Plataforma Galega EMERXENCIA DEPENDENCIA manterá unha xuntanza co BNG o venres 14 de novembro e outra co PSdeG-PSOE o luns 17 de novembro no Parlamento de Galicia, co obxectivo de trasladarlles directamente as súas demandas e propostas para mellorar o sistema galego de atención á dependencia.

DATA: 17 de novembro de 2025 as 11:00

LUGAR: Diante do Parlamento de Galicia (Rúa do Hórreo, Santiago de Compostela)

Convoca: Plataforma Galega por unha Atención Digna á Dependencia – Emerxencia Dependencia.

A XUNTA PECHA DÚAS VIVENDAS COMUNITARIAS EN 15 DÍAS.

Hoxe, 14/10/2025, a Xunta pechou a Vivenda Comunitaria San Gabriel de Xinzo de Limia (12 prazas autorizadas) cuxa titularidade e de Residencia San Gabriel SL. O peche foi debido, entre outros motivos, ás malas condicións sanitarias e alimenticias nas que estaban vivindo as persoas usuarias.

https://www.laregion.es/xinzo-de-limia/clausurada-vivienda-comunitaria-san-gabriel_1_20251014-4017356.html?utm_source=facebook&utm_medium=social&utm_campaign=besoc

Cómpre sinalar que o día 01/10/2025 a Xunta pechou a Vivenda Comunitaria de Amoeiro (6 prazas autorizadas), propiedade do empresario José Benito Dominguez Martinez. Entre as irregularidades que ocasionaron o peche inclúense carencias na alimentación, deficiencias hixiénicas e dúbidas sobre la legalidade da contratación do persoal. 

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/amoeiro/2025/10/01/xunta-cierra-vivienda-comunitaria-mayores-amoeiro-faltas-graves-atencion/00031759328549222888773.htm

Para ASGADeD hai un amplo campo de mellora nas condicións das Vivendas Comunitarias en todo o País, en moitos aspectos, entre os que destaca o da moi mellorábel calidade da alimentación que reciben as persoas usuarias.

ASGADeD avalía o novo modelo de residencias de maiores promovido polas Deputacións de Lugo e Coruña.

     O pasado día 12 de setembro, o Presidente e o Vicepresidente da Deputación da Coruña, deron unha Rolda de Prensa na que informaron de que, na Provincia da Coruña, vai iniciarse a construción dunha rede de residencias para maiores (Centros de Atención ás Persoas Maiores, CAM) cun modelo similar ao que xa existe na Provincia de Lugo. Naquela Rolda de Prensa informaron de que, no primeiro semestre de 2026, comezará a construción das novas residencias que se situarán nos concellos de As Pontes de García Rodríguez, Ordes e Rianxo. Segundo expresaron os responsábeis da deputación coruñesa é unha iniciativa que aposta por un modelo “público, próximo, sostíbel e centrado nas persoas”.

     No presente texto, desde a Asociación Galega en Defensa do Sistema Público de Dependencia e Discapacidade (ASGADeD) queremos facer pública a nosa valoración global deste novo modelo de residencias (o Modelo dos CAM), após de avaliar a experiencia das 9 CAM que xa levan uns anos funcionado na Provincia de Lugo, e na perspectiva de que este modelo de residencias de maiores se estenda tamén á Provincia da Coruña. Tamén avaliaremos se aos CAM actualmente existentes na provincia de Lugo lles resulta acaída a denominación de “Centros Públicos”.

  1. o Presidente e o Vicepresidente da Deputación da Coruña, deron unha Rolda de Prensa na que informaron de que, na Provincia da Coruña, vai iniciarse a construción dunha rede de residencias para maiores (Centros de Atención ás Persoas Maiores, CAM) cun modelo similar ao que xa existe na Provincia de Lugo. Naquela Rolda de Prensa informaron de que, no primeiro semestre de 2026, comezará a construción das novas residencias que se situarán nos concellos de As Pontes de García Rodríguez, Ordes e Rianxo. Segundo expresaron os responsábeis da deputación coruñesa é unha iniciativa que aposta por un modelo “público, próximo, sostíbel e centrado nas persoas”.
    No presente texto, desde a Asociación Galega en Defensa do Sistema Público de Dependencia e Discapacidade (ASGADeD) queremos facer pública a nosa valoración global deste novo modelo de residencias (o Modelo dos CAM), após de avaliar a experiencia das 9 CAM que xa levan uns anos funcionado na Provincia de Lugo, e na perspectiva de que este modelo de residencias de maiores se estenda tamén á Provincia da Coruña. Tamén avaliaremos se aos CAM actualmente existentes na provincia de Lugo lles resulta acaída a denominación de “Centros Públicos”. centros residenciais dirixidos ás persoas maiores
    . Que outras administracións, alén da Xunta de Galicia, tomen esa decisión é unha nova moi positiva dada a escaseza de prazas residenciais de maiores existentes en Galicia.

  2. Os centros residenciais creados ao abeiro do que podemos chamar “Modelo dos CAM” incorporan melloras evidentes respecto dos promovidos pola Xunta de Galicia. Porén, algunhas das características dos centros xa creados pola Deputación de Lugo consideramos que presentan eivas relevantes. Agardamos que esas eivas non estean presentes nos centros que vai crear a Deputación da Coruña e que se superen, tanto nos centros xa existentes da Deputación de Lugo, coma nos centros residenciais de próxima apertura promovidos por esta mesma institución.

  3. Entre os aspectos que valoramos como positivos dos CAM promovidos polas Deputación de Lugo e Coruña, figuran os seguintes:

    1. Son residencias pequenas, e polo tanto mais humanas que a maioría das residencias existentes en Galicia, pois dos 9 CAM que xa están en funcionamento na Provincia de Lugo (nos concellos Ribadeo, Trabada, A Fonsagrada, Meira, Pol, Castroverde, Navia de Suarna, Pedrafita do Cebreiro e Rivas de Sil) teñen un tamaño medio de 33 prazas/residencia, cun rango que oscila entre as 28 prazas do CAM da Fonsagrada até 48 do de Ribadeo, e semella que tamén vai ser ese o tamaño medio dos 9 novos centros que a Deputación de Lugo ten previsto inaugurar nos próximos anos.

Por outra banda as residencias que se proxecta construír na Provincia da Coruña (en principio nos concellos de As Pontes, Ordes e Rianxo), semella que van se máis grande que as de Lugo, cun tamaño medio de aproximadamente 50 prazas.

    1. Son centros de proximidade, o que vai facilitar moito manter as persoas usuarias dentro da súa contorna habitual (aging in place), e así contribuír a reducir o illamento social destas persoas. No aceso aos CAM priorízanse claramente ás persoas vinculadas co propio concello no que se sitúa a residencia correspondente e, en segundo termo, ás persoas vinculadas aos concellos limítrofes con aquel. Ser centros de proximidade facilita tamén que estas residencias contribúan positivamente ao emprego local e a fixar poboación en contornas rurais ou semi-rurais. Esta característica de proximidade ten un impacto económico positivo nos concellos nos que se sitúan pois, entre outros moitos aspectos, potencian o emprego local, e a economía local, ao poder acceder a servizos e bens de proximidade na contorna

    2. As novas residencias que a Deputación de Coruña proxecta crear serán centros divididos en Unidades de Convivencia (UC) non superiores ás 15 persoas (coa súa propia sala, cociña, …), no intento de evitar a despersonalización e crear un ambiente “de fogar”. O establecemento obrigatorio nas residencia das UC, dun tamaño non superior a 15 persoas, estableceuse na Resolución de 28 de xullo de 2022 do Consello Territorial de Servizos Sociais e do Sistema para a Autonomía e Atención á Dependencia. En Finlandia as UC son de entre 8 e 12 persoas. A Xunta de Galicia négase a aceptar ese tamaño máximo e eleva a 25 o límite de persoas nas UC.

    3. O prezo que teñen que pagar as persoas usuarias para ser admitidos nos CAM é moito mais asumíbel que os das residencias privadas.

    4. O persoal técnico (de medicina, de enfermaría, de traballo social, terapia ocupacional, fisioterapia, psicoloxía, de actividades socioculturais, …) dos CAM, e tamén o seu persoal administrativo, é público e está contratado e coordinado desde a Deputación.

  1. Entre as eivas que lle vemos ao modelo de CAM presente na Provincia de Lugo, destacan as seguintes:

    1. Nos CAM de Lugo, predominan claramente as habitacións dobres, o que reduce a calidade do modelo ao dificultar tanto o respecto polo dereito á intimidade e á privacidade das persoas usuarias, como a posibilidade de personalizar os seus espazos propios. Esperamos que isto se corrixa nos novos centros pendente de creación tanto da Provincia da Coruña como nos xa existentes na Provincia de Lugo.

    2. Nos CAM de Lugo, o persoal non técnico, tanto de coidados (persoal xerocultor, técnico en atención a persoas en situación de dependencia, técnico en coidados auxiliares de enfermaría, etc.), como de servizos xerais (persoal de cociña, lavandaría, mantemento, etc.), que cuantitativamente son a ampla maioría do persoal dos centros, está xestionados por empresas privadas, que son tamén quen dirixen o día a día dos centros.

Deste xeito, a grande maioría dos coidados directos prestados nos CAM son realizados por persoal que non é público e baixo a dirección de empresas privadas. Este persoal ten as súas condicións laborais e salariais reguladas ao través do Convenio das Residencias Privadas, que se caracterizan por establecer unhas condición salariais e laborais dunha grande precariedade.

    1. Intimamente relacionado co anterior, os CAM da Provincia de Lugo non contan cunha normativa propia en materia de ratios mínimas de persoal, senón que se rexen pola normativa da Xunta de Galicia, a cal se caracteriza por establecer ratios moi baixos, o que inevitabelmente reduce a calidade da atención prestada ás persoas usuarias.

    2. En ningún dos CAM promovidos pola Deputación de Lugo existe nada parecido a un Consello de Participación Social nos que se canalice as preocupacións, e a voz, das persoas usuarias, dos seus familiares, ou das asociacións ou colectivos sociais que estean preocupados pola calidade da atención que se lles presta ás persoas usuarias.

E.- Das catro características esenciais que compre analizar para poder caracterizar a un centro residencial como público ou non, comprobamos que, nos casos dos CAM de Lugo:

  1. A Financiación é plenamente pública, e é froito da colaboración entre dúas administracións públicas: Concellos e Deputación.

  2. A Titularidade dos centros é plenamente pública, estando tamén partillada entre o Concello e a Deputación.

  3. A Xestión das residencias responden ao modelo de “colaboración público-privada”, ben coñecido e de resultados lamentábeis de importantísimos sobrecustes na construción e xestión de centros sanitarios tanto en Galicia (Hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo), como fora dela.

  4. A Provisión dos coidados aos usuarios dos CAM é fundamentalmente privada, pois o 80% do persoal que os presta ten como empregador unha empresa privada, mentres que a provisión por parte de traballadores dependentes da administración pública é claramente minoritaria.

ASGADeD felicita ás Deputacións de Lugo e da Coruña pola súa innovadora aposta pola creación dos CAM, baseados nun modelo que, desde o punto de vista das persoas usuarias, supera claramente (en aspectos moi relevantes descritos no Apartado B) aos modelos de xestión privada ou concertada que a Xunta de Galicia promove como elementos centrais da súa estratexia de centros residenciais. O modelo dos CAM ofrece tamén, ás persoas usuarias, uns mellores coidados que os modelos de concesión administrativa, ou de “residencias públicas” xestionadas pola Xunta de Galicia, con enormes listas de agarda e ausencia total de preocupación dun elemento esencial de calidade como é a proximidade.

Sen embargo, ASGADeD, non pode aceptar a caracterización dos CAM como centros plenamente públicos, pois a súa xestión e provisión de coidados non poden ser cualificadas como de públicas.

Facemos un chamado aos responsábeis da Deputación da Coruña a que os CAM que, mantendo os aspectos positivos que teñen os centros xa existentes na Provincia de Lugo, aposten tamén por un modelo plenamente público de xestión e de provisión de coidados. E, aos responsábeis da Deputación de Lugo pedímoslles que modifiquen tamén e revertan a actual privatización da xestión e provisión dos coidados que prestan.

En definitiva pedímoslles aos responsábeis das Deputacións da Coruña e de Lugo, que se comprometan firmemente cun modelo de CAM no que tanto a financiación, como a titularidade, a xestión e a provisión dos coidados sexan plenamente públicos, de xeito que a calidade da atención aos usuarios estea plenamente garantida e a atención que prestan deixe de estar baseada na precariedade das condicións laborais e salariais da grande maioría dos seu persoal.

Ligazón ao documento: ASGADeD avalía o novo modelo de residencias de maiores promovido polas Deputacións de Lugo e Coruña.

GaliciaPress: https://www.galiciapress.es/articulo/ultima-hora/2025-10-09/5460089-piden-centros-atencion-as-persoas-maiores-coruna-lugo-sean-plenamente-publicos-gestion-atencion

Nace “Emerxencia, Dependencia”: fronte común contra o “colapso” do sistema galego de atención á dependencia

Compostela, 22 de setembro de 2025.– Organizacións sociais, políticas e sindicais presentaron esta mañá, en rolda de prensa a Plataforma por unha Atención Digna á Dependencia “Emerxencia, Dependencia”, para facer fronte común á necesidade dunha atención digna á dependencia a través dun sistema público galego forte.

ASGADeD, BNG, CCOO, CIG, Compostela Aberta, COP (Colexio de Psicoloxía), COTOGA (Colexio de Terapia Ocupacional), COTS (Colexio de Traballo Social), CUT, Esquerda Unida, MODEPEN, SINDICATO LABREGO GALEGO, PODEMOS e PSOE presentaban esta mañá a plataforma “Emerxencia, Dependencia” e o manifesto no que se recollen tanto a análise da situación como as propostas coas que se pretende dar unha solución acaída á actual situación de emerxencia.

Con este motivo anunciaron que se solicitará unha xuntanza coa conselleira de Política Social e máis cos grupos parlamentarios, para que inclúan estas propostas como emendas nos orzamentos da Xunta para 2026, ademais da convocatoria dunha mobilización para o día 17 de novembro, coincidindo co debate das emendas á totalidade dos orzamentos.

Manifesto presentación da plataforma “Emerxencia, Dependencia”

NosDiario:  Organizacions sociais e politicas lanzan a plataforma “Emerxencia, Dependencia” para denunciar a situacion critica do sistema en Galiza

Praza.gal: O “colapso” na dependencia leva á creación dunha “fronte común” sindical, social e política 

RNE Galicia – Presentación da plataforma “Emerxencia, Dependencia”

Avances no diálogo co Ministerio de Consumo e a AESAN sobre a calidade alimentaria nas residencias e centros asistenciais.

  • ASGADeD, xunto co SLG e a Plataforma Comida Digna Xa, reúnese coa Axencia Española de Seguridade Alimentaria (AESAN) e o Ministerio de Consumo para falar das propostas ao Real Decreto para o fomento dunha alimentación saudábel e sostíbel.

  • Na reunión, que en xeral foi positiva, participaron Paula Rubio Marqués, técnica de xestión de organismos autónomos e representante de consumidores e usuarios, Teresa Robledo de Dios e Alberto Díaz García, de AESAN; Francisca Martínez, voceira da Plataforma Comida Digna Xa, e que forma parte de ASNADI (Asociación Nacional de Dietistas) e é a Coordinadora do Grupo de Especialización en Nutrición na Terceira Idade; e Isabel Vilalba Seivane e Margarida Prieto Ledo do Sindicato

Galiza, 9 de setembro de 2025.

O pasado 5 de setembro representantes de ASGADeD, xunto con o Sindicato Labrego-Comisións Labregas (SLG-CCLL) e a Plataforma Comida Digna Xa, reunímonos coa Axencia Española de Seguridade Alimentaria e Nutrición (AESAN) e o Ministerio de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030 para falar das nosas propostas ao Proxecto de Real Decreto para o fomento dunha alimentación saudábel e sostíbel na contratación das administracións públicas e en centros de persoas dependentes ou con necesidades especiais.

Aínda que as organizacións presentes na reunión xa participaramos no proceso de consulta pública do Real Decreto para abordar o problema da calidade da alimentación en residencias, centros de día e hospitais, esta nova reunión permitiunos reiterar as cuestións centrais desta realidade, xa que o documento normativo aínda non está pechado.

Durante a reunión, insistimos na necesidade de que o Goberno estableza criterios claros para garantir unha alimentación digna e saudábel en residencias, hospitais, centros educativos e nos programas sociais como Xantar na Casa. Para isto, destacamos a importancia de establecer mecanismos de seguimento do estado nutricional das persoas usuarias e de patoloxías que poidan estar relacionadas coa alimentación. Tamén insistimos na importancia de controlar os residuos tóxicos que poidan estar presentes na comida, a prohibición do uso habitual de precociñados e a reapertura de cociñas propias. Por outra banda, falamos tamén de que para poder asegurar unha alimentación digna é preciso que se repartan os menús diariamente, con alimentos locais de tempada e ecolóxicos —co obxectivo de que este tipo de alimentos sexan un 5% de xeito inmendiato, un 25% en 2030 e un 50% a medio prazo—. Por último, esiximos a prohibición do uso de transxénicos, a adaptación das dietas ás necesidades específicas das persoas usuarias e a redución do uso de plásticos, substituíndoos por materiais seguros como vidro ou aceiro inoxidábel.


Estamos diante dunha
ocasión decisiva para mellorar a dieta das persoas máis vulnerábeis —maiores, doentes, dependentes ou crianzas— e para poñer fin a unha situación de mala calidade xeneralizada, baseada demasiadas veces en produtos ultraprocesados, recalentados e servidos en envases de plástico. Tamén, é a oportunidade de aliñar o sistema alimentario cos obxectivos do Pacto Verde Europeo e da estratexia Da Granxa á Mesa, apostando pola introdución de alimentos locais e ecolóxicos que non só coiden a saúde pública das persoas, senón tamén o medio. É, en definitiva, unha ocasión para dar pasos firmes cara á soberanía alimentaria que precisamos.

Un encontro positivo

O encontro coa AESAN e o Ministerio de Consumo foi positivo en termos xerais. As demandas presentadas foron recibidas con interese. Así mesmo valoramos a transparencia coa que explicaron aqueles asuntos que escapan das competencias destas administracións e nos que non teñen capacidade de actuación.Documento: 

O proxecto de Real Decreto inclúe obrigas concretas e avaliábeis en materia de calidade nutricional e organoléptica, con distribución mínima de grupos de alimentos, variabilidade nos menús e limitación do uso de pratos ultraprocesados. Tamén contempla estudar un programa de seguimento do estado nutricional das persoas usuarias, establecer mínimos de consumo de froitas, verduras e legumes de tempada e proximidade, e introducir progresivamente produtos ecolóxicos seguindo o modelo do decreto de comedores escolares.

No relativo ao reparto de comida, desde a AESAN estableceron que, aínda que si que se pode incluír un aumento na frecuencia, a decisión de contar con cociñas in situ ou servizos de catering excede as competencias destes organismos. A normativa terá un alcance amplo, aplicándose non só a residencias e hospitais, senón tamén a programas e centros como Xantar na Casa, centros de día ou de discapacidade. As institucións amosaron acordo coas demandas, aínda que recoñeceron que a súa aplicación será complexa pola necesidade de coordinación interministerial, comprometéndose a avanzar na medida das súas posibilidades.

Dende ASGADeD consideramos que este encontro supón un paso adiante cara a garantir unha alimentación saudábel, digna e de calidade para as persoas maiores e usuarias dos servizos asistenciais. Seguiremos traballando para que as nosas demandas se concreten en compromisos reais que melloren a vida das persoas máis vulnerábeis.

a DEPENDENCIA NON VAI DE VACACIÓNS

Desde Asgaded levamos tempo denunciando o deterioro da atención a dependencia no noso país e a aposta da Xunta de derivar cara ás axudas económicas en lugar de servizos, especialmente á prestación de coidador/a, en lugar de dotar presupostariamente o Servizo de Atención no Fogar ou de prazas públicas residenciais suficientes. Nos últimos meses vimos este incremento, pasando de ( Evolución dos datos no cadro adxunto). A Consellería leva meses anunciando a bombo e platillo a axuda dos 5000 euros, axuda que conleva que os coidados se perpetúen a conta da vida das mulleres, que son a práctica totalidade das persoas coidadoras; axuda que moitas familias con fillos/as dependentes teñen que destinar a sufragar os gastos das terapias que os seus fillos precisan ou para cubrir necesidades básicas, porque non podemos esquecer que onde hai unha persoa dependente ou gran dependente hai unha persoa que deixa de traballar ou reduce xornada.

Este mes de agosto comprobamos unha vez máis o mal funcionamento do sistema de dependencia, dándose a situación de que a día 13 de agosto hai aínda grandes dependentes que teñen sen ingresar a súa prestación.

Sra. Conselleira a DEPENDENCIA NON VAI DE VACACIÓNS, dende Asgaded esiximos que se solucione inmediatamente esta problemática, xa está ben!!

DATOS:                                          30/06/2024                                          30/06/2025

SERV A FOGAR                                   26,16%                                                  18,84%

COIDADORES                                     19,34%                                              22,41%

CENT DIA/NOIT                                    9,31%                                                      7,03%

RESIDENCIAIS                                       7,18%                                                      5,41%

COMUNICADO DE CONDEA Á VIOLENCIA NOS DOMICILIOS DO SECTOR DE AXUDA A DOMICILIO

ASGADED DENUNCIA a situación de inseguridade que vive tanto o persoal auxiliar do servizo de axuda no fogar, como os/as traballadores/as sociais e persoal dos servizos sociais comunitarios nos distintos Concellos rurais de Galicia, cando se enfrontan a situacións como a que cubre a noticia recollida nos xornais de onte: “septuaxenario veciño de O Porriño que acaba coa vida da traballadora do servizo de axuda no fogar que atendia a súa muller ao golpeala repetidas veces cun obxecto contundente, ata acabar coa súa vida, sen que ninguén puidera axudala, existindo unha denuncia previa a un sindicato por acoso sexual do presunto homicida, sobre a situación que estaba a vivir nese domicilio”.

Queremos manifestar públicamente a nosa máis firme condea e rexeitamento ante o asasinato dunha traballadora do servizo de axuda no fogar ocurrido no día onte en O Porriño e esixir firmemente que dende as administracións públicas competentes se depuren responsabilidades, e se articulen urxentemente protocolos reais áxiles e efectivos que poidan frear de maneira inmediata ese tipo de situacións sen expoñer a un risco innecesario a unha traballadora do SAF que previamente xa está comunicando que exerce o seu traballo dun xeito inseguro.

Queremos constatar que actualmente dende os Servizos Sociais Comunitarios dos Concellos as traballadoras sociais coordinadoras destes servizos non poden suspender un servizo de axuda no fogar a unha persoa dependente prestado nun domicilio, incluso ante a comunicación de risco inminente por parte da traballadora de axuda no fogar que o presta, sen antes comunicalo de maneira oficial á Inspección de Servizos Sociais da Consellería de Política Social da Xunta de Galicia e agardar as instruccións e autorización desta.

Este protocolo de actuación non pode continuar, dado que non é efectivo e pón en risco a vida das persoas, polo que debe mudar de inmediato, ser claro e poder permitir aos técnicos que prestan o seu servizo no ámbito local, que ante unha valoración de risco, poidan articular medidas cautelares de suspensión dun servizo antes de poner en risco a vida dunha traballadora esencial.

É lamentable ter que ler noticias de acoso sexual e/ou laboral sen que poida evitarse un tráxico desenlace coma este, cando o persoal auxiliar do SAF, persoal esencial e cualificado para realizar tarefas recoñecidas nas normativas municipais, así como pola Lei de Dependencia, sexa obxecto e vítima dun sistema avocado a desaparecer se non se protexe e coida a dito persoal. É necesario actuar para evitar situacións como a que onte tivo que ser noticia, procurar contratos non fraudulentos e axeitados á categoria profesional á que pertencen , ofrecer formación regulada, así como poder asegurar a realización dos traballos de forma segura.

Este acto de violencia extrema que fixo reflexionar a todo o país tanto aos profesionais coma coma á sociedade en xeral, pón de manifiesto unha realidade que non pode seguir ignorándose: as/os traballadoras/es do sector de axuda a domicilio, auxiliares de axuda no fogar e traballadores/as sociais coordinadores/as do servizo, desenvolven as súas funcións en condicións de alta vulnerabilidade, entrando soas/os nos domicilios sen información suficiente das persoas ás que van atender, nin medidas suficientes de protección ou protocolos efectivos e que se apliquen ante posibles situaciones de risco.

Este traballo é esencial para toda a sociedade e debe poder exercerse con seguridade, respecto e dignidade. Non podemos ni debemos aceptar que as agresións, ou ameazas formen parte das nosas rutinas diarias e que a medida inmediata que se poida aplicar dende o ámbito local, que é quen pode observar e comprobar de primeira man o problema, sexa simplemente aplicar un cambio de auxiliar, agardando a que o problema se solucione só ou agardando a recepción de instruccións de instancias superiores que poden chegar tarde.Este protocolo de actuación non pode continuar.

Por todo isto, dende ASGADED exiximos a todas as partes implicadas, administracións competentes e empresas xestoras do servizo a revisión e aplicación urxente de protocolos de prevención e actuación frente a situacións de risco para as persoas traballadoras do SAF que protexan ao persoal de xeito eficaz e inmediato.

Queremos expresar o noso máis profundo pesar á familia e compañeiras/os da traballadora asasinada e a todo o colectivo de axuda no fogar da nosa comunidade, tan esencial como ás veces invisible.

Este crime non é un feito illado. A violencia non pode tolerarse e moito menos cando vai dirixida a quenes adican a sua vida a coidar dos demáis.

Non queremos minutos de silencio, exisimos medidas efectivas!!!